Chương 5 - Cậu muốn đặt tên của mình

Trần Tiêu đang lo không quen đường trong thôn thì Tam Xuyên chẳng thèm chăn bò nữa, nhất quyết dẫn cậu về nhà. Cậu bé buộc con bò lớn vào một gốc cây, hai con bê cũng không chạy lung tung, ngoan ngoãn theo mẹ cúi đầu gặm cỏ.+

Tam Xuyên gặp được đường ca có tiền đồ nhất trong cả họ, vui đến đỏ bừng mặt. Trên đường đi, nhóc vừa đi vừa múa tay múa chân, không đợi Trần Tiêu hỏi đã tuôn ra hết những gì mình biết.+

Thì ra trước đây Hàm Oa theo thương đội bôn ba nam bắc, quanh năm chẳng về được mấy lần. Thỉnh thoảng về cũng gửi chút tiền. Mỗi lần như vậy, nhà Tam Xuyên lại đỡ khổ được một thời gian. Vì thế, trong lòng cậu bé luôn vô cùng ngưỡng mộ và sùng bái vị đường ca này.+

Trước đó, người của thương đội cố ý gửi tin về, nói rằng Hàm Oa bị trọng thương, phải ở lại quận thành dưỡng bệnh. Cả nhà trên dưới đều lo lắng buồn bã, chỉ là cuộc sống trong nhà quá túng quẫn, ngay cả lộ phí cũng không gom nổi, nên không thể đến thăm.+

Mãi đến ba tháng trước, Chu võ sư đến thăm lần nữa, thấy Hàm Oa đã khỏe hẳn, còn tìm được một công việc mới đàng hoàng. Khi ấy mới yên tâm, sang báo tin cho gia đình thúc thẩm - những người luôn canh cánh trong lòng.+

Còn chuyện Chu võ sư nói rằng Hàm Oa vì sốt cao kéo dài làm hỏng não, quên sạch chuyện trước kia, thúc thẩm cũng không quá để tâm. Chỉ cần người còn sống, có thể tự nuôi sống bản thân, sống qua ngày, thì họ đã coi như không phụ lòng huynh tẩu đã khuất.+

Tam Xuyên còn nhỏ, càng không thể hiểu được "bị sốt hỏng đầu, quên hết mọi chuyện" là trạng thái thế nào. Cậu nhóc lo lắng, sợ đường ca sẽ biến thành thằng ngốc nhà phía đông thôn kia - ngày ngày chỉ biết cười ngây dại chảy nước dãi, bị đám trẻ hư trong làng trêu chọc mà không hề biết phản kháng.+

Có lần Tam Xuyên tận mắt thấy, đám trẻ xấu kia đưa cho thằng ngốc một cục phân bò, bảo đó là bánh kê, vậy mà hắn không chút do dự nhét thẳng vào miệng. Phân bò hôi như vậy, dù Tam Xuyên chưa từng ăn bánh kê cũng biết hai thứ đó hoàn toàn khác nhau. Nếu không phải cậu bé phản ứng nhanh, lao tới đánh rơi, thì thằng ngốc ấy đã nuốt thật rồi!+

Nghĩ đến việc đường ca mình cũng có thể trở nên như thế, Tam Xuyên buồn đến mất ngủ. Cậu bé nghĩ mình là con trai lớn nhất trong nhà, lúc này nên gánh lấy trách nhiệm trưởng nam. Sau này dù chỉ có một miếng ăn, cũng tuyệt đối không để đường ca bị đói. Nhất định không để huynh ấy phải lang thang ngoài đường, rơi vào cảnh bị người ta lừa ăn phân bò.+

Tâm tư của cậu bé con xoay chuyển trăm ngàn lần, nhưng những người lớn bận rộn kiếm tiền nuôi gia đình làm sao nhận ra được nỗi phiền muộn ấy. Cậu mới mười một tuổi, còn xa mới đến lúc làm trụ cột gia đình. Vì thế cũng chẳng ai nói cho cậu biết, những lo lắng ấy hoàn toàn là lo xa vô ích.+

Cho nên, khi nhìn thấy đường ca nguyên vẹn không tổn hại, tinh thần còn rất tốt đột ngột xuất hiện, cậu nhóc vui mừng không sao kể xiết.+

Vì trải nghiệm thời thơ ấu, Trần Tiêu đặc biệt có thiện cảm với những đứa trẻ còn nhỏ mà cuộc sống khổ cực nhưng lại hiểu chuyện. Nỗi lo của Tam Xuyên, người lớn nghe thì thấy buồn cười, nhưng cậu lại nghiêm túc cảm ơn cậu bé vì sự gánh vác và tấm lòng ấy.+

Tam Xuyên bị thái độ trịnh trọng của Trần Tiêu làm cho mặt càng thêm đỏ. Cậu bé lâng lâng nghĩ, đường ca sau khi gầy đi thì trông đẹp hơn trước nhiều. Lại còn từng làm việc ở quận thành, nói chuyện cũng trở nên nho nhã, mạch lạc, giống như thiếu gia nhà giàu nhất trong thôn, rất có giáo dưỡng. Trong khoảnh khắc, cậu bé càng thêm sùng bái đường ca.+

Tam Xuyên dẫn Trần Tiêu đi một quãng đường rất dài, xuyên qua nửa cái thôn, đến một nông gia viện nằm ở rìa làng, tường rào đất bùn bao quanh.+

Cậu bé nói:+

"Hàm ca, huynh vào trước đi. Cha đệ tối tan việc mới về, trong nhà chỉ có nương và tỷ tỷ. Huynh đi đường xa chắc mệt rồi, nghỉ trước đi. Đệ phải mau quay lại núi trông bò."+

Trần Tiêu bước vào sân. Bên trong có ba gian nhà đất: chính phòng và hai gian phòng phụ trái phải. Sân thì khá rộng nhưng có chút bừa bộn. Có một chuồng gà nuôi ba con gà. Nhìn sơ qua, chỉ có chính phòng và phòng phụ bên trái là ở được, phòng bên phải một nửa làm bếp, nửa còn lại để đồ lặt vặt.+

Có lẽ nghe thấy giọng con trai, một người phụ nữ tóc hơi rối, quấn khăn đầu hoa màu sẫm bước ra. Thấy Trần Tiêu, bà giật mình. Người trước mắt nói là người lạ, nhưng lại có cảm giác quen quen. Trần Tiêu chủ động tiến lên, chắp tay hành lễ theo cách nơi đây:+

"Thẩm thẩm phải không ạ? Con là Hàm Oa."+

Thẩm cũng giống Tam Xuyên, ánh mắt đầy vẻ không dám tin, từ đầu đến chân nhìn mấy lượt mới dám nói:+

"Thật đúng là Hàm Oa rồi..."+

Rồi nhìn Trần Tiêu đang mỉm cười đứng trước mặt, không hiểu sao mặt bà nóng lên, vội vàng nói:+

"Mau vào nhà, vào nhà ngồi!"+

Thẩm thẩm quay vào chính phòng, Trần Tiêu đeo hành lý bước lên hai bậc thềm, đi vào trong. Cách bài trí căn nhà rất giống những ngôi nhà nông thôn ở kiếp trước cậu từng thấy. Vừa vào là một gian phòng lớn dùng tiếp khách và ăn cơm, hai bên là hai gian buồng ở. Khác biệt duy nhất có lẽ là căn nhà này nhỏ và thấp hơn, khiến người ta cảm thấy hơi chật chội.+

Thẩm đi vào một gian có treo rèm vải, gian còn lại thậm chí không có rèm, chỉ có một tấm rèm cỏ. Trần Tiêu đoán bên treo rèm vải là phòng ngủ của thúc thẩm, còn bên treo rèm cỏ thì không nhìn rõ, không biết ai ở.+

Trần Tiêu đặt hành lý lên chiếc bàn cũ kỹ, cúi xuống quan sát thấy bốn chân ghế vẫn đủ mới dám ngồi. Điều này không phải cậu quá cẩn thận - cậu từng đến những nhà còn nghèo hơn thế, ghế chỉ còn ba chân cũng không bỏ, mà buộc thêm khúc gỗ để tiếp tục dùng.+

Thẩm thẩm lại bước ra lần nữa, tóc đã chải gọn gàng, khăn đội đầu cũng đổi sang màu sáng hơn. Bà ân cần nói:+

"Đi đường về có mệt không? Có muốn vào buồng nằm nghỉ chút không?"+

Trần Tiêu lễ phép đáp:+

"Không mệt, con ngồi xe bò, rất êm."+

Thẩm "à" một tiếng, rồi nói:+

"Thúc con giờ đang làm công ở nhà phía đông. Con ở nhà chờ một lát, thẩm đi gọi về cho."+

Nói xong bà quay người định đi.+

Trần Tiêu vội đứng dậy:+

"Không cần gọi đâu, chỉ nửa ngày thôi, không thiếu chút thời gian ấy. Đều là người một nhà, khách sáo làm gì?"+

Cậu mở bọc đặt trên bàn,+

"Thẩm thẩm đừng bận, con từ quận thành mang quà về. Thẩm xem có thích không?"+

Không phải thẩm của Hàm Oa cố ý khách sáo, mà là từ khi Trần Tiêu bước vào, cảm giác xa lạ trên người cậu quá rõ ràng, khiến bà vô thức trở nên dè dặt. Nghe Trần Tiêu mời, bà mới bước tới ngồi xuống cạnh bàn.+

Trước đây Hàm Oa về chỉ đưa tiền, mang quà về thì đây là lần đầu. Thẩm thẩm nhìn điểm tâm thấy lạ mắt, nhưng khi thấy vải mịn thì không chỉ là lạ nữa, mà là vui mừng thật sự.+

Con gái duy nhất nay đã 14 tuổi, bắt đầu chuẩn bị lấy chồng, ngày thường cũng làm chút việc thêu thùa. Tam Xuyên lớn hơn thì bắt đầu đi chăn bò cho chủ, đứa nhỏ nhất được cưng chiều hơn, nhưng cũng đã biết theo bọn trẻ lớn lên núi nhặt củi. Nhờ cả nhà cùng cố gắng, khoản tiền mua căn nhà này cuối cùng cũng sắp trả xong.+

Chính vì khoản nợ ấy, muốn may thêm một bộ quần áo mới cũng khó. Từ trước tới giờ đều là đứa lớn mặc không vừa thì để lại cho đứa nhỏ, vá đi vá lại.+

Tay sờ đi sờ lại tấm vải mịn, thẩm lẩm bẩm:+

"Hàm Oa tử, con thật có lòng, có lòng quá..."+

Trần Tiêu đầy vạch đen trong đầu - cái tên gọi thân mật của Hàm Oa lại còn có cách gọi quê mùa đến thế. Thấy người phụ nữ chỉ mải nhìn vải, cậu khẽ ho một tiếng rồi nói:+

"Thẩm thẩm, lần này con về còn có một việc muốn làm, đó là... thượng đại danh*."+

*đặt tên chính thức+

Thẩm thẩm ngạc nhiên ngẩng đầu nhìn cậu, có chút bối rối:+

"Giờ đã thượng đại danh rồi sao? Có sớm quá không?"+

"Thượng đại danh" là một phong tục đặc trưng ở vùng nông thôn thế giới này.+

Mọi người ở đây từ khi sinh ra đều có một thẻ tên. Đó là một tấm thẻ kim loại nhỏ chỉ bằng ngón tay cái. Ngày thường có thể mang theo bên người hoặc để ở nhà. Tuy nhiên nếu đi xa, tấm thẻ này bắt buộc phải mang theo vì nó có giá trị tương đương với chứng minh nhân dân.+

Trên thẻ ghi tên người sở hữu, năm sinh, đặc điểm ngoại hình và địa chỉ cư trú. Ngoài bản gốc do chủ sở hữu giữ, còn một bản sao lưu tại nơi đăng ký hộ khẩu. Đây chính là phương thức quản lý hộ tịch của thế giới này.+

Lúc nhỏ và khi lớn lên, ngoại hình con người thay đổi rất nhiều. Vì vậy đặc điểm ngoại hình trên thẻ không phải cố định mãi mãi, mà cứ sau một khoảng thời gian bắt buộc phải sửa đổi. Việc cập nhật thông tin trên thẻ không miễn phí mà phải trả một khoản phí nhất định. Với những gia đình nghèo khó, đây là một khoản chi phí phát sinh, nên nhiều gia đình không có tiền thường không muốn đổi thẻ mới.+

Đương nhiên nếu họ kiên quyết không đổi cũng chẳng ai ép. Chỉ là những người này tuyệt đối không được để bị kiểm tra thẻ gắt gao. Nếu không, mô tả trên thẻ không khớp với người thật, thẻ không những bị thu hồi mà người đó còn bị bên kiểm tra tạm giam. Phải đợi đến khi nhân thân được điều tra rõ ràng mới được thả ra.+

Những người làm nghề phải di chuyển liên tục qua nhiều địa phương như Hàm Oa trước đây bắt buộc phải chú ý cập nhật thẻ tên để tránh những rắc rối không đáng có.+

Giai đoạn thay đổi lớn về ngoại hình thường là vào những năm 10 tuổi, 20 tuổi. Sau khi trưởng thành thì thay đổi không nhiều, có thể cách khoảng 20 hoặc 30 năm mới đổi một lần.+

Khi Trần Tiêu mới biết đến chế độ này, cậu thấy nó khá giống việc đổi chứng minh nhân dân khi hết hạn. Chỉ có điều cái này là tự nguyện, còn chứng minh nhân dân là bắt buộc.+

Những nhà không có người hiểu biết, cũng không có tiền mời thầy đặt tên như nhà Hàm Oa rất nhiều. Thường thì lúc sinh ra đặt một nhũ danh để lên thẻ trước. Vừa đợi đứa trẻ lớn lên vừa từ từ nghĩ tên chính thức. Nếu nghĩ không ra tên hay thì cứ để cái tên "Cẩu Oa", "Xú Đít" đậm chất quê mùa đó cả đời cũng có.+

Nếu nghĩ ra được tên hay, đợi đến năm 10 tuổi hay 20 tuổi khi đi đổi thẻ tên thì sẽ đổi luôn cái tên trên đó. Việc này gọi là "thượng đại danh".+

Trần Tiêu lần này vội vã trở về, ngoài việc muốn tận mắt xem người của tiên môn như thế nào, một lý do quan trọng khác chính là sửa lại cái tên trên thẻ.+

Nhà Hàm Oa cũng mang họ Trần, cậu chỉ cần đổi từ "Hàm Oa" sang "Tiêu" là có thể lấy lại tên cũ của chính mình.+